Geheimzinnige Guanchen

Wie waren die geheimzinnige Guanchen?

Een raadselachtig, uitgestorven volk, blond met blauwe ogen, die in grotten woonden en hun doden mummificeerden. Niemand weet waar ze vandaan kwamen, niemand weet waar ze gebleven zijn. Lange tijd was dat alles wat over de oorspronkelijke bevolking van de Canarische Eilanden bekend was.

De afgelopen jaren echter zijn de historici het op vele punten eens geworden. Het raadsel van de afkomst van de Guanchen is opgelost: het waren geen Vikingen en ook geen overlevenden van Atlantis. De overeenkomsten in uiterlijk, taal, zeden en gebruiken met de Berberstammen in Noord-Afrika zijn overtuigend: de Guanchen waren Berbers uit Afrika. De Guanchen bouwden echter geen schepen, hoe zijn ze op de Canarische eilanden gekomen? Misschien op schepen van papyrus (dat op de eilanden niet groeit) zoals de beroemde Thor Heyerdahl vermoedt? De meeste Guanchen leefden in grotten, maar er werden ook dorpen gebouwd met huizen van steen en houten deuren en ramen.

Ze konden dierenhuiden bewerken en kleding naaien, pottenbakken en gereedschappen maken. Ze beheeersden de zeldzame en ingewikkelde kunst van het mummificeren; in musea in Las Palmas de Gran Canaria en Santa Cruz de Tenerife worden enkele Guanchen-mummies bewaard. De Guanchen leefden voornamelijk van de veeteelt, ze hadden geiten, schapen en varkens en bovendien honden als huisdieren. Ze verbouwden graan, hun belangrijkste voedsel was gofio, een mengsel van meel en bonen. Vissen werden gevangen in netten die vanaf de kust werden uitgeworpen. De Guanchen waren dus lang niet zo primitief als vaak verteld wordt. Bovendien waren het dappere strijders die hun eiland tegen alle veroveraars verdedigden. De Spaanse "conquistadores" werden meermaals van Gran Canaria verdreven, tot de overgebleven Guanchen zich in 1483 moesten overgeven.

Waar zijn de Guanchen gebleven? Velen sneuvelden in de strijd, anderen pleegden zelfmoord, maar de meesten moesten als slaven werken op de plantages of werden verbannen naar het vasteland. Vele bannelingen keerden later weer terug en oefenden hun in Spanje geleerde beroepen uit. Om in de nieuwe maatschappij iets te bereiken was het een nadeel om (een nakomeling van een) Guanche te zijn, daarom verzwegen velen hun afkomst. De meesten lieten zich dopen en gebruikten voortaan Spaanse namen. Het lijkt dus alsof de Guanchen in enkele decennia verdwenen waren, maar in werkelijkheid leefden ze als "Spanjaarden" verder. Historici, die de Guanchen bestudeerd hebben, zijn tot de conclusie gekomen: "de Guanchen leven voort in het volk van de Canarische Eilanden".